Menu Derneğimiz
Günün Hadis-i Şerifi
Dijital İşlemler Portalı
Üyelik BaşvurusuAidat Sorgulama
Gündem & Buluşmalar
E-Bülten & Politika Notlarına Abone Olun
LinkFaydalı Bağlantılar
Milli İrade Platformu
Görüş & Politika Notları / İSTANBUL SÖZLEŞMESİ VE SONRASI

İSTANBUL SÖZLEŞMESİ VE SONRASI

Kız çocukları ve kadınların korunmasını amaçladığını düşünerek  pek çok ülke ve uluslararası kuruluş un İstanbul Sözleşmesine sahip çıktığı  gibi  biz de  ülke olarak sırf bu kutsal amaçları gerçekleştirmeye katkısı olduğunu düşünerek ev sahipliği yaparak, “İstanbul” adıyla anılmasını sağlamıştık. Ancak  başta İngiltere olmak üzere sözleşmenin detayındaki ve görülenlerin ötesindeki   “cinsel yönelim serbestisi” ve “toplumsal cinsiyet” gibi tuzaklar sebebiyle dünyanın kahır ekseriyeti mesafeli durmuştur. Hatta Polonya hükümeti taraf olduğu sözleşmeden çıkış sürecini  bizim sözleşmeden ayrılma kararımızdan önce başlatmıştır. Polonya  “zararlı ideolojiler içerdiği” gerekçesi ile sözleşmeden ayrılma sürecine girdiği gibi pek çok taraf ülkede de benzer tartışmalar devam etmektedir. Wikipedia’da yer alan bilgilere göre “Türkiye İstanbul Sözleşmesi'nin ilk imzacı devletlerinden olup 24 Kasım 2011'de Türkiye Büyük Millet Meclisi'nde 247 vekilden 246’sının kabul oyu, 1 vekilin çekimser[36] oy vermesi ile \"onaylayarak\", parlamentosundan geçiren ilk ülke olmuştur. Dışişleri Bakanlığı yaptığı açıklamada, Avrupa Konseyi Dönem Başkanlığının Türkiye'de olduğu sırada imzalanan Sözleşmede \"Kadına karşı şiddet alanında ilk uluslararası belge olan söz konusu sözleşmenin müzakere sürecinde ülkemiz tarafından öncü rol oynanmıştır.\" ifadesine yer verildi.[37] Recep Tayyip Erdoğan tarafından TBMM'ye yollanan tasarının gerekçesinde de Sözleşmenin hazırlanması ve sonuçlandırılmasında Türkiye'nin \"öncü rol\" oynadığına dikkat çekildi. Sözleşmeye \"taraf olunmasının ülkemize ilave bir yük getirmeyeceği ve ülkemizin gelişen uluslararası saygınlığına olumlu katkıda bulunacağı değerlendirilen\" gerekçede, Sözleşmenin yükümlülükleri de sıralandı.[38] 2015'te Turuncu adlı dergide Dünya Kadınlar Günü vesilesiyle bir başmakale yazan Erdoğan, Türkiye'nin sözleşmeye \"çekincesiz\" imza koyduğunu, birçok ülkede \"ekonomik kriz\" nedeniyle çıkmayan uyum yasalarının Türkiye'de 6284 sayılı koruma kanunu ile çıkarıldığını belirtti.[39] Aile ve Sosyal Politikalar Bakanı Fatma Şahin ise Sözleşmeye taraf olunması hakkında \"önemli bir iradedir, gereğini yapmak da hepimizin görevidir\" açıklamasında bulundu.[40] Bakanlığın yeni gelişme ve ihtiyaçlar karşısında 2012-2015 arasını kapsayacak Kadına Yönelik Şiddetle Mücadele Ulusal Eylem Planı'nda da (2012-2015) \"Sözleşmenin ışığında\" ifadesiyle eylem planının hazırlandığını ifade etti.[41]” Bu bilgiler aynı zamanda Türkiye’nin sözleşmeye bakış açısını ve duruşunu ortaya koymaktadır. Türkiye sözleşmeyi kadına şiddet bağlamında ele almışken, gelinen noktada “kadına şiddeti önlemede yetersiz olduğu” gibi, toplumda huzursuzluğun inşası için bir araç haline gelmiştir. Nitekim, Sözleşmenin öncülüğünü yapan, sözleşmeye toplumsal destek sağlayan bir STK olan KADEM; Türkiye’nin sözleşmeden çekilme kararından sonra yaptığı açıklamada yer verilen Sözleşmenin “zemininden koparılmış ve toplumsal bir gerilim öznesi haline dönüştürülmüş” olduğunu kabul etmiştir. Uluslararası platformlar, “kapsamlılık ve kapsayıcılık” ilkesi gereği mümkün oldukça tüm ilgililerin erişimine ve iştirakine açıktır. Her kesime kendini ifade etme ve sorunlarını dile getirme imkanı verilir. Sonuçta da daha çok Sekretaryanın ve taraf ülkelerin desteklediği şekilde kararlar alınır. Bazı durumlarda ise, inisiyatif sekretaryadan çok bir şekilde bu platformlara girmeyi başarmış marjinal grupların eline geçebilmektedir. Bu nedenle sekretaryalar ve taraf ülkeler “müteyakkız” olmakta, her bir maddeyi, kelime kelime saatlerce, bazen günlerce tartışmakta, tam bir mutabakat sağlayamadıklarında da madde metinden çıkarılmaktadır. Naçizane katıldığım pek çok uluslararası platformda bu hassasiyeti bizzat yaşamış, delegasyon olarak yeterli kalamadığımız noktada büyük elçiliği devreye sokmuştuk. Bu gün İstanbul sözleşmesinde yaşanan “bağlamından koparılma” sorunu, başta iklim sözleşmesi olmak üzere pek çok uluslararası sözleşme ve bu sözleşmelere zemin oluşturan platformlarda da yaşanagelmektedir. İstanbul sözleşmesine taraf olduğumuz için Türkiye’de kadın cinayetlerinde bir azalma olmadığı gibi, sözleşmeden çekilmekle de artış olacağı kanaatine sahip değilim. Esasen, Türkiye’nin sorunu kanunlar ve kamusal irade değildir. Başta kadın sorunsalı olmak üzere Türkiye’de pek çok sosyal içerikli sorunun temelinde “toplumsal yapımızda yaşanan savrulmalar ve sendelemeler” olduğundan problemin çözümü için ortaya konan kamusal iradenin etki alanı mahkeme ve karakolla sınırlı kalmaktadır. Sosyal sorunların hukuk zemininde çözülmesine çalışılması ile sağlık sorunlarının hastane yerine mahkemede çözülmeye çalışılması arasında fark  olmadığını kabul etmemiz gereken bir hakikattir. Bu gerçeği kabul etmediğimiz sürece karakollarımız görevlerini yapacaklar, mahkemelerimiz kanunların tatbikatını yapacaklar, buna rağmen  kadın odaklı cinayetler devam edecek, dağılmış aileler, mağdur çocuklar, “ben ne yaptım!” diyen pişman olan mahkumlar her daim olacaktır. İstanbul sözleşmesinden çekinilmesi bağlamında söylenecek başka bir söz de, Sözleşmeye öncü olunması ve kanunlaşması aşamasında ifade edilen “Sözleşmeye taraf olunmasının ülkemize ilave bir yük getirmeyeceği ve ülkemizin gelişen uluslararası saygınlığına olumlu katkıda bulunacağı” gerekçesidir. Gelinen noktada bu gerekçenin çalakalem yazıldığı, sözleşmeye imza konurken ve kanunlaşma aşamasında “Düzenleyici İşlemlerde Etki Analizi yapılmadığı” anlaşılmaktadır. Dönemin Aile ve Sosyal Politikalar Bakanı Fatma Şahin’in; Sözleşmeye taraf olunması hakkında \"önemli bir iradedir, gereğini yapmak da hepimizin görevidir\" açıklamasına karşılık, çekilme kararının arkasındaki günümüz Aile çalışma ve Sosyal hizmetler bakanı Zehra Zümrüt Selçuk tarafından yapılan yazılı açıklamada kullandığı “Kadın Haklarının Teminatı, Anayasamız başta olmak üzere, iç mevzuatımızdaki mevcut düzenlemelerdir\" vurgusu ile KADEM tarafından zemininden kopartıldığını kabul ederek çekilme kararına itiraz edilmemesini birlikte okumaya ihtiyaç vardır. Bu bağlamda yaşanacak siyasi çalkantılar, toplumu konsolide etme girişimleri ve her kadın cinayetinde gündeme getirilecek “İstanbul sözleşmesi yaşatırdı” manipülasyonuna ve huzursuzluğu inşa girişimlerine başta siyasi partiler olmak üzere toplumun tüm kesimlerinin dikkatli yaklaşması gerekmektedir. Türkiye, dünyanın kahir ekseriyetinin kabul etmediği, kabul edenlerin de çekilme sürecine girdikleri, bağlamından koparılan İstanbul sözleşmesi yerine, çok daha kapsamlı ve kapsayıcı bir manifesto hazırlayabilecek, kültürel derinliğe ve birikime de sahiptir. Kaldı ki, “insanı yaşat ki devlet yaşasın” diyen bir medeniyetimiz medeniyetimiz ve “incinsen bile incitme” ruhu ile beslenen toplumsal yapımız İstanbul sözleşmesinden çok daha güçlü unsurlar barındırmaktadır. Başta Aile Bakanlığı, bakanlıklar ve üniversiteler olmak üzere, sivil toplum kuruluşları “İstanbul Sözleşmesi Sonrası” için pek ala bir eylem planı hazırlayabilir. Ancak, soruna kriminal boyuttan çok, sosyal ve psikolojik boyuttan bakmak, aile ve aile bireylerini, kadın odaklı sorunlarda daha duyarlı olmaları konusunda mobilize edilmesini sağlamak gerekir. Gönül kırmak, kristal vazoyu kırmaktan farksızdır. İkisi de onarılmaz… Mahkeme ve karakol; “kim kırdı?/ cezası ne olsun?” der, bunun ötesine geçmez. Mahkemede, kırılan vazonun toplanması ve yerin süpürülmesi bile ihmal edilir. Dolayısıyla, vazonun onarımı mahkemeyi de,karakolu da aşar. Zaten kırılan vazonun onarımına kimse zaman ayırmak istemez bile. O zaman, vazo kırılmadan nasıl koruyacağımızı bilmemiz, vazoyu kırılmaktan korumamız gerekir, değil mi… İlk adım olarak, hastayı karakola ve mahkemeye götürmediğimize göre, aile içi şiddet başta olmak üzere, şiddetin ilk kıvılcımları olan kadın odaklı incitici ve alçaltıcı davranışları mahkeme koridorlarında çözme kolaycılığından ve kolaycılarından kurtulmamız gerekir. Aile ekseni bütüncül bir yaklaşımı benimseyecek ve kapsayıcı bir şekilde uygulayacak sosyal içerikli yapısal düzenlemelere ve mekanizmalara ihtiyacımız da var. Ancak, “insan”a “eşrefi mahlukat” olarak görerek hizmet verecek kadrolara duyulan ihtiyaç, her şeyin önüne geçmiştir…. Sayın Cumhurbaşkanımız Recep Tayyip Erdoğan’ın ortaya koyduğu iradeyi bir başlangıç olarak kabul edebiliriz. Hayata geçirilecek “insan” odaklı yeni yapısal düzenleme ve uygulamalarda ihtiyaç duyulan “insan kaynağı” sorunu da bulunmamaktadır. Sadece “bakış açısını değiştirmek” ve “kamusal iradeyi bu yönde ortaya koymak” yeterli olacaktır.

Yazara Ait Diğer Yazılar

Yazarın diğer yazılarını okumak için aşağıdan seçiniz veya tüm yazılarına göz atın.